13 kwietnia 2026 r. odbyło się otwarte szkolenie ZNP „ Mobbing i dyskryminacja w placówkach oświatowych i administracji – zapobieganie, przeciwdziałanie i reagowanie. Szkolenie z elementami warsztatowymi przeprowadziła Pani Iwona Kordjak. Zaproszenie do udziału skierowane zostało do dyrektorów, Społecznych Inspektorów Pracy, członków ZNP, nauczycieli i pracowników Administracji i Obsługi.
W dzisiejszym środowisku pracy problemy takie jak mobbing, dyskryminacja i molestowanie stają się coraz częstsze, szczególnie w sektorach takich jak edukacja. Te zjawiska nie tylko niszczą relacje międzyludzkie, ale też prowadzą do poważnych konsekwencji psychicznych i prawnych.
Czym jest mobbing?
Art. 94 [3] §2 KP – Mobbing to uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej. Zachowania mobbingowe powodują lub mają na celu poniżenie, ośmieszanie, izolowanie lub eliminację z zespołu współpracowników. Przykłady to m. in.: obrażanie, upokarzanie, poddawanie umiejętności w wątpliwość, dyskredytowanie osiągnięć, przerywanie lub uniemożliwianie wypowiedzi, zarzucanie obowiązkami, ciągła zmiana wymagań, nadmierna kontrola i drobiazgowość, unikanie rozmów i traktowanie pracownika jak powietrze, komunikowanie tylko na pismie, plotki, sugerowanie zaburzeń psychicznych, straszenie zwolnieniem, uporczywe przesyłanie poleceń w porze nocnej, w dni wolne od pracy, w czasie urlopu, izolacja czy publiczne krytykowanie.
Dyskryminacja – nierówne traktowanie
Art. 18³ª §3 KP Dyskryminacja polega na nieuzasadnionym faworyzowaniu lub dyskryminowaniu ze względu na m.in.: płeć, wiek, rasę, religię, orientację seksualną, niepełnosprawność czy poglądy. Ustawa o równym traktowaniu (2010 r.) zakazuje jej w zatrudnieniu. W edukacji np. dyskryminacja nauczycieli ze względu na wiek lub przynależność związkową.
Jedną z form dyskryminacji jest molestowanie (molestowanie nieseksualne) – czyli niechciane zachowania, których celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej i upokarzającej atmosfery. Molestowanie seksualne różni się tym, że niepożądane zachowania o charakterze seksualnym odnoszą się do płci pracownika. Cele i skutki pozostają te same. Molestowanie może być aktem jednorazowym.
Obowiązek zapobiegania i przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji spoczywa na pracodawcy. Jest on zobowiązany do działań prewencyjnych i natychmiastowej reakcji ma mobbing! Ponadto pracodawca ma obowiązek poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika (art. 11[1] KP), zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w tym dobrostanu psychicznego (art. 15 KP oraz art. 94 pkt 4 KP) oraz ma obowiązek kształtowania w pracy zasad współżycia społecznego (art. 94 pkt 10 KP).
Skutki i jak reagować
Zjawiska te powodują stres, depresję, wypalenie zawodowe i absencję. Statystyki PIP wskazują, że co czwarty pracownik doświadcza mobbingu. Przykładowe rozwiązania:
- dokumentuj incydenty (data, świadkowie).
- skorzystaj z wypracowanych procedur antymobbingowych
- skorzystaj z pomocy związków zawodowych, PIP, sądów pracy.
Szczególny charakter pracy nauczyciela wiążący się z ryzykiem stresu i wypalenia zawodowego wymaga przeciwwagi w postaci wysokiej kultury organizacyjnej, dobrych relacji ze współpracownikami i tworzenia atmosfery współpracy i zaufania. Również stanowcza i zgodna z prawem reakcja na wszelkie przejawy mobbingu i dyskryminacji jest warunkiem stworzenia właściwych warunków do pracy nauczycieli. Zapobieganie zaczyna się od kultury szacunku. Jeśli jesteś świadkiem – reaguj, to twój obowiązek. Milczenie pogłębia problem.
Bardzo serdecznie dziękujemy Pani Joannie Woźniczce – Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego w Skawinie za bezpłatne udostępnienie auli na przeprowadzenie szkolenia.
Krystyna Olejniczak Prezes Oddziału ZNP w Skawinie
